Kalejdoskop #48
Ten sam newsletter, ale za ka┼╝dym razem inny ­čÖé

Cze┼Ť─ç!
Niedziela to najlepszy dzie┼ä tygodnia! Cho─ç w zasadzie to najlepszy dzie┼ä co drugiego tygodnia, bo w┼éa┼Ťnie co tyle otrzymujesz ten newsletter ­čÖé ┼╗ycz─Ö przyjemnego czytania!

1. Pijesz po kilka kaw dziennie? Mo┼╝esz robi─ç sobie krzywd─Ö. Badania wskazuj─ů, ┼╝e nadmierna ilo┼Ť─ç kawy ÔÇťwi─ů┼╝e si─Ö z mniejsz─ů obj─Öto┼Ťci─ů m├│zgu, wi─Ökszym ryzykiem demencji i udaruÔÇŁ. To wnioski uzyskane po przeanalizowaniu danych ponad 17 tys. os├│b, a najwi─Ökszy zwi─ůzek zauwa┼╝ono u os├│b pij─ůcych dziennie ponad 6 fili┼╝anek. Sama kawa nie jest niezdrowa, niekt├│re badania wskazuj─ů nawet na jej korzystny wp┼éyw. Mowa tutaj jednak o umiarkowanych ilo┼Ťciach kawy, a z pewno┼Ťci─ů nie powinni┼Ťmy jej u┼╝ywa─ç do ÔÇťmaskowania niewyspaniaÔÇŁ. Bezwzgl─Ödnie te┼╝ nie powinni┼Ťmy spo┼╝ywa─ç kofeiny na co najmniej 6-8 godzin przed po┼éo┼╝eniem si─Ö spa─ç. Problemy zdrowotne zwi─ůzane z wysokim spo┼╝yciem kawy mog─ů wynika─ç w┼éa┼Ťnie z powodu niewystarczaj─ůcego snu. Nadmiar kofeiny pogarsza jako┼Ť─ç snu oraz maskuje uczucie niewyspania. To jednak nie jest jednoznaczne z usuni─Öciem skutk├│w niedoboru snu – wr─Öcz przeciwnie, zaburzamy naturalne mechanizmy reguluj─ůce zapotrzebowanie na sen. Niedob├│r dobrej jako┼Ťci snu mo┼╝e prowadzi─ç do wielu problem├│w zdrowotnych zwi─ůzanych przede wszystkim z prac─ů m├│zgu. Pami─Ötaj tak┼╝e, ┼╝e kawa nie powinna by─ç traktowana jako podstawowe ┼║r├│d┼éo uzupe┼éniania p┼éyn├│w. Nie odwadnia ona, ale te┼╝ nie nawadnia w tak du┼╝ym stopniu, jak spo┼╝ywanie zwyk┼éej wody.
– Nadmiar kawy a praca m├│zgu. Nowe badania (Artyku┼é, PL)
https://www.rmf24.pl/nauka/news-nadmiar-kawy-a-praca-mozgu-nowe-badania,nId,5378150#crp_state=1
– KAWA – Wp┼éyw na zdrowie, pobudzenie, sen. Kofeina, polifenole, picie na czczo, z posi┼ékami (Film, PL)

#kawa #kofeina #sen

2. Jak to jest z u┼╝ywaniem smartfon├│w i zaburzeniami psychicznymi?U m┼éodzie┼╝y wzrasta liczba zachowa┼ä ┼Ťwiadcz─ůcych o problemach psychicznych, np. rozwa┼╝anie samob├│jstwa, czy ilo┼Ť─ç odczuwanego l─Öku, niepokoju i depresji. Niedawno skorelowano to pozytywnie z powszechno┼Ťci─ů smartfon├│w w┼Ťr├│d m┼éodzie┼╝y – w dzisiejszych czasach m┼éodzi ludzie od urodzenia s─ů otoczeni elektronik─ů. Ponadto martwimy si─Ö o uzale┼╝nienie m.in. od gier i medi├│w spo┼éeczno┼Ťciowych. Problem w tym, ┼╝e wiele rzetelnych bada┼ä naukowych nie jest w stanie wskaza─ç rzeczywistej przyczynowo┼Ťci zdarze┼ä, a opiera si─Ö g┼é├│wnie o korelacje. To znaczy, ┼╝e powszechno┼Ť─ç elektroniki w┼Ťr├│d m┼éodzie┼╝y wcale nie musi by─ç pierwotn─ů i bezpo┼Ťredni─ů przyczyn─ů.
Istniej─ů badania, kt├│re wskazuj─ů np. na to, ┼╝e przesiadywanie m┼éodzie┼╝y przed ekranami ponad 7 godzin dziennie wi─ů┼╝e si─Ö z dwukrotnie wi─Ökszym ryzykiem depresji. Czy jednak mo┼╝na przez to stwierdzi─ç, ┼╝e pierwotn─ů przyczyn─ů jest korzystanie z elektroniki? A mo┼╝e jednak jest to skutek? A mo┼╝e problem jest jeszcze w innym miejscu – badania cz─Östo opieraj─ů si─Ö o ankietowe pytania w stylu ÔÇť┼╝ycie nie ma dla mnie znaczeniaÔÇŁ, zamiast bazowa─ç na diagnozie medycznej. Kolejne problemy z badaniami dotycz─ů tego, czym w og├│le jest ÔÇťczas sp─Ödzany przed ekranemÔÇŁ. W ko┼äcu czas przeznaczany na czytanie warto┼Ťciowego artyku┼éu, granie w gr─Ö strategiczn─ů ze znajomymi lub bezcelowe przegl─ůdanie TikToka to zupe┼énie inne rzeczy.
Jakie z tego wszystkiego p┼éyn─ů wnioski? Przede wszystkim takie, ┼╝e rzetelne badania naukowe nie s─ů ┼éatwe. Nie nale┼╝y do prostych znalezienie odpowiedzi na pytania, gdzie dodatkowymi czynnikami r├│┼╝nicuj─ůcymi s─ů np.: pochodzenie, charakter, poziom inteligencji, geny czy ┼Ťrodowisko. To, co mo┼╝emy robi─ç, to obserwowa─ç swoje organizmy, a w przypadku posiadania dzieci: obserwowa─ç tak┼╝e je. Mo┼╝e nie zawsze to elektronika b─Ödzie powodowa┼éa problemy, lecz z drugiej strony, nie jest to wykluczone. Warto przynajmniej zadba─ç o jako┼Ť─ç tre┼Ťci, jakie dostarczamy sobie i swoim najbli┼╝szym.
– Have smartphones really destroyed a generation? We donÔÇÖt know. (Artyku┼é, ENG)
https://www.vox.com/science-and-health/2019/2/20/18210498/smartphones-tech-social-media-teens-depression-anxiety-research
#badania #nauka #technologia

3. Sprawna obr─Öcz barkowa to jeden z najbardziej po┼╝─ůdanych element├│w, gdy m├│wimy o dobrej sprawno┼Ťci ruchowej.To w┼éa┼Ťnie w niej dochodzi najcz─Ö┼Ťciej do b├│l├│w, dyskomfort├│w, dysproporcji oraz kontuzji i stanowi ona (obok dolnego odcinka kr─Ögos┼éupa) s┼éabe ogniwo wi─Ökszo┼Ťci os├│b. Bark trzeba wzmacnia─ç oraz rozci─ůga─ç, a najlepiej wykonywa─ç obie te rzeczy jednocze┼Ťnie. W filmie zaprezentowane zosta┼éy ─çwiczenia przeznaczone g┼é├│wnie dla os├│b ┼Ťredniozaawansowanych oraz zaawansowanych, jednak nawet osoby pocz─ůtkuj─ůce powinny cho─ç cz─Ö┼Ťciowo wykonywa─ç pokazane ruchy, aby od samego pocz─ůtku dba─ç o pe┼én─ů sprawno┼Ť─ç w obszarze barku.
– Strong Shoulders | Fix Shoulder Pain & Improve Mobility (Film, ENG)

#fizjoterapia #sprawnosc #trening

4. Czy mo┼╝na ─çwiczy─ç codziennie i nie ba─ç si─Ö o przetrenowanie?
(dost─Öpne tylko w subskrypcji e-mail)

5. W dzisiejszych czasach wiele teorii spiskowych okaza┼éo si─Ö prawd─ů. Niekt├│re ÔÇťprojektyÔÇŁ uwa┼╝ane kiedy┼Ť przez wi─Ökszo┼Ť─ç za niemo┼╝liwe, a przez niekt├│rych za ukrywane, wysz┼éy na jaw jako prawdziwe. Co prawda ci─Ö┼╝ko jest m├│wi─ç o aktualnych wydarzeniach zwi─ůzanych z pandemi─ů, poniewaz ta jeszcze trwa i nie mo┼╝na rzetelnie okre┼Ťli─ç co si─Ö sprawdzi, a co nie. Jednak istnieje wiele teorii spiskowych, kt├│re po prostu si─Ö potwierdzi┼éy. Autor filmu opowiada o 10 takich wydarzeniach. Nale┼╝─ů do nich m.in. te zwi─ůzane z ÔÇťplanowaniemÔÇŁ rynku diament├│w, (nie)leczeniem os├│b dotkni─Ötych syfilisem w latach 1932-1972, niemal ca┼ékowitym ustawianiem wynik├│w Wrestlingu Ameryka┼äskiego czy zatruwaniem alkoholu podczas jego prohibicji w USA w latach 1920-1933.
– 10 Suspected Conspiracy Theories That Oddly Turned out to Be True (Film, ENG)

#teoriespiskowe #ciekawostki #informacje

6. Czy spo┼╝ywanie tylko bia┼éka ro┼Ťlinnego mo┼╝e by─ç r├│wnie skuteczne co spo┼╝ywanie bia┼éka zwierz─Öcego?
(dost─Öpne tylko w subskrypcji e-mail)

7. Jest taki narz─ůd w ciele cz┼éowieka, wed┼éug kt├│rego to on sam jest najwa┼╝niejszy. Uzna┼é si─Ö on za centrum dowodzenia ca┼éego organizmu. To m├│zg. Cz─Östo uznaje si─Ö, ┼╝e ÔÇťcz┼éowiekÔÇŁ to w┼éa┼Ťnie m├│zg oraz wychodz─ůce z niego elementy uk┼éadu nerwowego, a ca┼é─ů reszt─Ö stanowi─ů ÔÇťdodatkiÔÇŁ, kt├│re mo┼╝na nawet wymieni─ç. Mimo ogromnego post─Öpu nauki i niezliczone ilo┼Ťci razy wi─Ökszej wiedzy ni┼╝ np. 100 lat temu, nadal o m├│zgu wiemy niewiele. Zagadk─ů pozostaj─ů pewne z┼éo┼╝one aspekty jego pracy, a nie do ko┼äca znane s─ů kwestie zwi─ůzane m.in. z powstawaniem zaburze┼ä psychicznych, uczeniem si─Ö, snem czy wp┼éywem r├│┼╝nego rodzaju aktywno┼Ťci (np. ─çwicze┼ä, ┼Ťpiewania) na zmiany strukturalne m├│zgu. W wywiadzie z badaczk─ů m├│zgu mo┼╝emy przeczyta─ç o post─Öpach i mo┼╝liwo┼Ťciach zwi─ůzanych z nauk─ů dotycz─ůc─ů m├│zgu i ca┼éego uk┼éadu nerwowego oraz o tym, na czym aktualnie skupiaj─ů si─Ö naukowcy. Jedno jest pewne: nasze m├│zgi maj─ů ogromny potencja┼é. S─ů wyj─ůtkowo plastyczne, potrafi─ů uczy─ç si─Ö bardzo wymagaj─ůcych zada┼ä i przystosowywa─ç do nowych czynno┼Ťci. W zwi─ůzku z tym warto stale dawa─ç naszym m├│zgom okazje do uczenia si─Ö i rozwoju. Dobrze jest, gdy nie s─ů to wy┼é─ůcznie czynno┼Ťci jednego typu (np. czytanie). Idealnie sprawdza si─Ö po┼é─ůczenie wielu rodzaj├│w aktywno┼Ťci: np. czytanie, tworzenie d┼║wi─Öku, komunikacja z innymi, precyzyjna czynno┼Ť─ç manualna oraz sport. Dobierz jednak te kategorie do siebie.
– Badaczka m├│zgu: wiele problem├│w psychicznych wynika z braku zrozumienia, jak dzia┼éaj─ů nasze umys┼éy (Artyku┼é, PL)
https://naukawpolsce.pap.pl/aktualnosci/news%2C88742%2Cbadaczka-mozgu-wiele-problemow-psychicznych-wynika-z-braku-zrozumienia-jak
#nauka #mozg #czlowiek

8. Potrafisz p┼éywa─ç? Je┼Ťli nie, to warto si─Ö nauczy─ç. Je┼Ťli tak, to warto szlifowa─ç technik─Ö, aby p┼éywa─ç lepiej. Jednym z najcz─Ö┼Ťciej pope┼énianych b┼é─Öd├│w podczas p┼éywania jest przyjmowanie nieodpowiedniej pozycji, zwi─Ökszaj─ůcej op├│r wody. Ta pozycja, podczas le┼╝enia na wodzie do p┼éyni─Öcia kraulem, polega na nadmiernym zgi─Öciu biodra i ustawianiu kolan skierowanych nieco w d├│┼é. Drobna poprawa pozycji, polegaj─ůca na wyprostowaniu bioder przez napi─Öcie po┼Ťladk├│w pozwala zwi─Ökszy─ç op┼éywowo┼Ť─ç, zredukowa─ç op├│r wody, przez co zaczniemy p┼éyn─ů─ç szybciej, mniej si─Ö m─Öcz─ůc.
– Your WORST Swimming Mistake (Video, ENG)

#plywanie #sport #wskazowka

9. Wyszukiwarka internetowa, kt├│ra dzia┼éa sprawnie i oferuje wysoki poziom prywatno┼Ťci oraz tryb anonimowy. Pozwala na wyszukiwanie bez pozostawiania ÔÇť┼Ťlad├│wÔÇŁ w postaci historii wyszukiwania czy ciasteczek. Oferuje te┼╝ anonimowy tryb przegl─ůdania stron www/grafik.
– Startpage (Wyszukiwarka internetowa)
https://www.startpage.com
#internet #aplikacje #bezpieczenstwo

10. Du┼╝o czytasz z ekranu komputera? Je┼Ťli tak, to doskonale wiesz, jak bardzo rozprasza─ç mog─ů r├│┼╝ne elementy umieszczone na stronach internetowych, ikonki paska przegl─ůdarki czy ikony pulpitu. Jedn─ů z ciekawszych opcji pozwalaj─ůcych na skupienie si─Ö jest odpowiednie przygotowanie ekranu. Mo┼╝esz to zrobi─ç w dw├│ch krokach:
Krok 1: Zainstaluj aplikacj─Ö f.lux i u┼╝yj kombinacji przycisk├│w [Win]+[End] aby w┼é─ůczy─ç tryb czarno-bia┼éy
Krok 2: Naci┼Ťnij [F11] (lub [F9]) podczas korzystania z przegl─ůdarki internetowej lub innej aplikacji, aby w┼é─ůczy─ç tryb pe┼énoekranowy.
Te 2 kroki mog─ů w skuteczny spos├│b wyeliminowa─ç wszelkie rozproszenia ekranu. Oczywi┼Ťcie pami─Ötaj tak┼╝e, aby wy┼é─ůczy─ç wszelkie d┼║wi─Öki powiadomie┼ä oraz komunikaty i wyskakuj─ůce okienka. W dzisiejszych czasach umiej─Ötno┼Ť─ç skupienia uwagi jest bezcenna i naprawd─Ö warto j─ů praktykowa─ç ­čÖé
– Program f.lux: https://justgetflux.com/
#skupienie #czytanie #lifehack

Co najbardziej Ci si─Ö spodoba┼éo? Daj zna─ç, odpowiadaj─ůc na ten e-mail lub w komentarzu. Przekr─Öcenie kalejdoskopu zajmie mi chwil─Ö. Kolejny numer newslettera przeczytasz ju┼╝ za 2 tygodnie. Pami─Ötaj, aby zaprosi─ç swoich znajomych do zapisania si─Ö na stronie: https://sebastianchudziak.pl/kalejdoskop ­čÖé

Zajrzyj te┼╝ do mojego podcastu ÔÇťPodcast Na ZdrowieÔÇŁ: https://sebastianchudziak.pl/nazdrowie/
Lub przegl─ůdaj wszystkie wpisy na mojej stronie: https://sebastianchudziak.pl/wszystkie-wpisy/
Je┼Ťli chcesz pom├│c w rozwoju Newslettera i otrzymywa─ç jeszcze lepsze tre┼Ťci, wype┼énij prosz─Ö t─Ö ankiet─Ö: https://forms.gle/ZK5Bf2jZoCXjMtaK7

Pozdrawiam,
Sebastian

Poprzedni wpis: Kalejdoskop #47
To jest numer sprzed 2 tygodni. Aby by─ç na bie┼╝─ůco, po prostu zapisz si─Ö na subskrypcj─Ö przez e-mail ­čÖé
W skr├│cie: newsletter/agregator – streszczenia artyku┼é├│w/film├│w/audio, polecenia stron internetowych, podcast├│w, kana┼é├│w YT i innych, aplikacje, ciekawostki, life-hacki.
Tutaj mo┼╝na obserwowa─ç: #kalejdoskop
Tutaj mo┼╝na si─Ö zapisa─ç: https://sebastianchudziak.pl/kalejdoskop/
Czasami mog─ů si─Ö powt├│rzy─ç tre┼Ťci z wykopu.
Dodatkowe tagi: #qualitycontent #gruparatowaniapoziomu #wiedza #nauka #produktywnosc #lifehack #zdrowie #jakosczycia